17 listopada 2018r.
Emedica.pl - Internetowy serwis dla Pacjentów
Emedica.pl - Internetowy serwis dla Pacjentów
 
Synonimy  ->
Infekcja rany pooperacyjnej
Opis  ->
Do zakażenia rany pooperacyjnej dochodzi w wyniku dostania się do niej bakterii podczas lub po zabiegu operacyjnym. Zakażenie rany pooperacyjnej rozwija się średnio u 1% pacjentów, a w niektórych sytuacjach do nawet u 30% operowanych pacjentów – zależnie od rodzaju zabiegu operacyjnego i stanu ogólnego pacjenta.
Objawy  ->
Objawy zakażenia rany pooperacyjnej najczęściej pojawiają się pomiędzy 5 a 10 dniem po zabiegu operacyjnym, a więc często w okresie, gdy pacjent został już wypisany ze szpitala. Obserwuje się:
  • Zaczerwienienie, ból, niekiedy obrzęk w okolicy brzegów rany pooperacyjnej, jednak nie zawsze na jej pełnej długości
  • Ropę lub krwisto-mętną treść wydobywającą się z wnętrza rany, pomiędzy szwami lub z otworu po drenie
  • Gorączka i dreszcze – tylko w przypadkach uogólnionego zakażenia


  • Kontaktu z lekarzem wymaga:
    Jeżeli objawy zakażenia rany pooperacyjnej pojawią się już po wypisaniu do domu, należy jak najszybciej skontaktować się z lekarzem, najlepiej w oddziale, gdzie wykonano zabieg operacyjny. Kontrola lekarska jest także niezbędna, jeśli w trakcie leczenia zakażenia rany pooperacyjnej nie ustępują objawy, pojawia się wysoka gorączka, dreszcze lub uczucie ogólnego rozbicia.
    Przyczyny  ->
    Zakażenie rany pooperacyjnej jest wynikiem przedostania się bakterii do wnętrza rany. Bakterie te – to pochodzące najczęściej ze skóry pacjenta lub personelu – gronkowce lub paciorkowce, jednak zakażenie rany może wywołać praktycznie każda inna bakteria. Infekcja rany pooperacyjnej może rozwinąć się nawet w przypadku bardzo starannego przestrzegania zasad aseptyki, prawidłowego przygotowania i przeprowadzenia zabiegu operacyjnego oraz nienagannej opieki pooperacyjnej i nie może być utożsamiane z zaniedbaniami ze strony lekarzy lub pielęgniarek.

    Czynniki sprzyjające zachorowaniu
    Ryzyko zakażenia rany pooperacyjnej jest różne u poszczególnych pacjentów i wzrasta szczególnie w przypadku:
  • Osób starszych z chorobami współistniejącymi
  • Chorych niedożywionych z niedoborami witaminowymi
  • Pacjentów z niektórymi chorobami przewlekłymi, szczególnie z cukrzycą
  • Pacjentów z chorobą nowotworową
  • Pacjentów otyłych (gorsze gojenie i większa podatność na zakażenie podskórnej tkanki tłuszczowej)
  • Zabiegów wykonywanych na przewodzie pokarmowym, wewnątrz którego w normalnych warunkach znajduje się bardzo duża ilość potencjalnie groźnych bakterii
  • Zabiegów wykonywanych ze wskazań nagłych
  • Zabiegów wykonywanych z powodu urazów wiążących się ze zranieniami
  • Zabiegów wykonywanych u pacjentów przyjmujących leki immunosupresyjne lub cierpiących na choroby obniżające ogólną odporność organizmu
  • Zapobieganie  ->
    Podstawową metodą zapobiegania zakażeniu rany pooperacyjnej jest drobiazgowe przestrzeganie zasad aseptyki na oddziale chirurgicznym i bloku operacyjnym, prawidłowe przygotowanie pola operacyjnego, starannie przeprowadzony zabieg operacyjny oraz dobra opieka nad pacjentem w okresie po zabiegu. Obecnie stosuje się szereg metod dodatkowo zmniejszających ryzyko infekcji rany:
  • Stosowanie tak zwanej przedoperacyjnej profilaktyki antybiotykowej, która zwykle obejmuje dożylne podanie jednej dawki antybiotyku na około pół godziny przed rozpoczęciem zabiegu
  • Ograniczenie do minimum pobytu chorego w oddziale chirurgicznym przed planowanym zabiegiem operacyjnym
  • Przygotowanie chorego do zabiegu operacyjnego – mycie całego ciała i delikatne golenie (lub depilacja) miejsca zabiegu
  • W przypadku operacji naruszających ciągłość przewodu pokarmowego (np. z przecięciem żołądka lub jelita) stosowana jest przedoperacyjna głodówka i doodbytniczy wlew przeczyszczający (lewatywa) w celu maksymalnego opróżnienia jelit z potencjalnie zakaźnej treści
  • Staranne rozważenie konieczności wykonywania zabiegu w trybie nagłym – o ile to możliwe, korzystniej jest przygotować pacjenta do zabiegu w trybie planowym
  • Przebieg  ->
    Zakażenie rany pooperacyjnej zwykle udaje się opanować przy prawidłowym usunięciu treści ropnej, regularnej zmianie opatrunków i ewentualnie zastosowaniu odpowiedniego antybiotyku. Proces gojenia rany w przypadku jej zakażenia wydłuża się i może trwać 2, 3, a nawet 4 tygodnie.
    Powikłania  ->
  • Rozprzestrzenianie się bakterii może prowadzić do zakażenia głębiej położonych narządów, na przykład zapalenia otrzewnej, zapalenia kości
  • Przedostanie się bakterii do krwioobiegu i rozwój tak zwanej posocznicy (sepsy)
  • Uniemożliwienie gojenia się rany pooperacyjnej, na przykład w wyniku rozejścia się jej brzegów, co może nawet wymagać dodatkowego zabiegu operacyjnego
  • Gorszy efekt kosmetyczny – szeroka, nierówna, wypukła lub ciemna blizna
  • Badania  ->
    Rozpoznanie zakażenia rany pooperacyjnej opiera się na stwierdzeniu opisanych powyżej objawów, jest stosunkowo łatwe i nie wymaga żadnych badań dodatkowych. Pobiera się jedynie próbkę ropy lub innej wydzieliny z rany albo ewentualnie wymaz z jej powierzchni do badania mikrobiologicznego w celu wyhodowania i określenia rodzaju bakterii odpowiedzialnej za infekcję oraz ustalenia, na jakie antybiotyki jest ona najbardziej wrażliwa.
    Cel leczenia  ->
    Celem leczenia jest jak najszybsze zlikwidowanie infekcji bakteryjnej oraz zagojenie rany pooperacyjnej w sposób możliwie jak najbardziej zadowalający kosmetycznie.
    Leczenie  ->
    Zalecenia ogólne
  • W przypadku niewielkiego stopnia zakażenia nie ma potrzeby przyjmowania pacjenta do szpitala i w miarę możliwości leczenie prowadzi się w trybie ambulatoryjnym
  • O ile do rozwoju infekcji dojdzie jeszcze podczas pobytu pacjenta w szpitalu, to leczenie prowadzi się w oddziale chirurgicznym
  • Podstawą leczenia jest regularna, codzienna (a czasem nawet 2-3 razy na dzień) zmiana opatrunków połączona ze starannym przemywaniem i płukaniem rany środkami dezynfekującymi
  • Przyjęcie do szpitala i leżenie w łóżku są konieczne jedynie w przypadku rozległego zakażenia dużych ran pooperacyjnych i u pacjentów, którzy nie będą w stanie regularnie poddawać się zmianom opatrunków i kontroli lekarskiej
  • Nie ma szczególnych ograniczeń dietetycznych (chyba, że wynikają one z choroby podstawowej pacjenta); wskazane jest regularne spożywanie wysokowartościowych i urozmaiconych posiłków


  • Leczenie farmakologiczne
  • Antybiotyki – dożylnie lub doustnie w celu zlikwidowania infekcji. Najlepiej, jeżeli stosuje się antybiotyki wybrane na podstawie badania mikrobiologicznego i znana jest wrażliwości bakterii odpowiedzialnych za zakażenie
  • Witaminy, mikro- i makroelementy, aby ułatwić i przyspieszyć gojenie rany pooperacyjnej
  • Środki przeciwbólowe – zwykle wystarczające są popularne leki przeciwbólowe dostępne w aptece bez recepty
  • Leczenie operacyjne  ->
  • Podstawową zasadą leczenia zakażenia rany pooperacyjnej jest dokładne usunięcie treści ropnej i tkanek obumarłych w wyniku infekcji (co może wymagać rozwarcia brzegów rany, a nawet usunięcia części szwów), pobranie części ropy do sterylnego pojemniczka w celu przesłania jej do pracowni mikrobiologicznej, wypłukanie rany środkami dezynfekującymi oraz zapewnienia swobodnego odpływu treści ropnej z rany (plastikowa albo gumowa rurka – dren lub sączek)
  • W razie znacznego rozejścia się brzegów rany korzystne może okazać się jej powtórne zeszycie
  • Jeżeli uzyskana blizna jest brzydka i kosmetycznie nie zadowala pacjenta można rozważyć jej chirurgiczną korektę w przyszłości
  • Podpis  ->
    Opracował
    lek. med. Robert Olewiński

    Nota prawna


    Prezentowane strony mają charakter edukacyjny. Ogólne informacje na temat chorób i zasad postępowania w żadnym stopniu nie zastępują fachowej porady lekarskiej. Pomimo rygorystycznego przestrzegania ogólnie przyjętych zasad tworzenia serwisów medycznych ustalonych przez Health on the Net Foundation i weryfikacji prezentowanych treści przez uznane Autorytety medyczne, twórcy serwisu nie biorą żadnej odpowiedzialności, ani pośredniej ani bezpośredniej, za sposób wykorzystania i interpretowania informacji zawartych w serwisie.