16 grudnia 2018r.
Emedica.pl - Internetowy serwis dla Pacjentów
Emedica.pl - Internetowy serwis dla Pacjentów
 
Opis  ->
Jest to stan zapalny otrzewnej – cienkiej błony wyścielającej od wewnątrz jamę brzuszną oraz pokrywającej znajdujące się w niej narządy. Zapalenie rozwija się w wyniku zakażenia lub silnego podrażnienia otrzewnej.
Objawy  ->
Zapalenie otrzewnej jest jedną z najgroźniejszych chorób znanych chirurgii, a jego objawy są zwykle bardzo dramatyczne.
  • Najczęstszym i podstawowym objawem jest ból zlokalizowany albo w określonej części jamy brzusznej, albo obejmujący ją w całości. Ból zwykle rozpoczyna się nagle, narasta i bardzo szybko staje się trudny do zniesienia. Niekiedy ból początkowo ma charakter przerywany (kolkowy); stopniowo jednak staje się ciągły, nasilając się przy każdym ruchu związanym z napinaniem mięśni brzucha. Chorzy z rozwiniętym zapaleniem otrzewnej zwykle starają się leżeć nieruchomo na plecach lub zgięci na boku, gdyż w tej pozycji ból staje się nieco mniejszy. Ból niekiedy promieniuje do pleców lub ramion
  • Gorączka (zwykle wysoka) i dreszcze
  • Osłabienie, zawroty głowy
  • Przyspieszona akcja serca
  • Obniżone ciśnienie tętnicze, blada, chłodna, czasem nienaturalnie spocona skóra (w przypadkach zaawansowanych)

    Kontaktu z lekarzem wymaga:
    Wystąpienie objawów mogących świadczyć o zapaleniu otrzewnej wymaga zawsze natychmiastowego kontaktu z lekarzem. Jest to sytuacja bezpośredniego zagrożenia życia i każda zwłoka może okazać się bardzo groźna w skutkach. Nie należy tracić czasu na próby leczenia chorego na własną rękę, lecz jak najszybciej przewieźć go do szpitala lub wezwać karetkę pogotowia.
  • Przyczyny  ->
    Choroba jest wynikiem nasilonego stanu zapalnego otrzewnej, która w warunkach prawidłowych jest całkowicie jałowa. Zapalenie rozwija się, gdy do wnętrza jamy brzusznej dostaje się obca dla organizmu treść, którą mogą być bakterie, ale także substancje znajdujące się normalnie w przewodzie pokarmowym, takie jak: sok żołądkowy, żółć, częściowo strawiony pokarm, krew, kał. Wszystkie te substancje oraz bakterie mogą się dostać do wnętrza jamy brzusznej w wyniku:
  • Pęknięcia lub przedziurawienia którejkolwiek części przewodu pokarmowego, między innymi zapalnie zmienionego wyrostka robaczkowego, wrzodu trawiennego żołądka lub dwunastnicy, zakażonego uchyłka jelita grubego lub pęcherzyka żółciowego
  • Urazu jamy brzusznej, na przykład w wyniku pchnięcia nożem lub postrzału
  • Ostrego zapalenia trzustki
  • Zapalenia przydatków u kobiet
  • Pęknięcia ciąży pozamacicznej

    Czynniki sprzyjające zachorowaniu
    Podwyższone ryzyko wystąpienia zapalenia otrzewnej wiąże się między innymi z:
  • Brakiem lub opóźnieniem leczenia wyżej wymienionych chorób
  • Niedawno przebytym zabiegiem operacyjnym w obrębie jamy brzusznej
  • Przewlekłym stosowaniem leków sterydowych, chemioterapeutyków lub leków immunosupresyjnych
  • Zaawansowaną niewydolnością wątroby
  • Chorobami przebiegającymi z obniżeniem ogólnej odporności organizmu
  • Stanami znacznego niedożywienia
  • Dializą otrzewnową
  • Zapobieganie  ->
    Podstawową metodą zapobiegania zapaleniu otrzewnej jest szybkie i prawidłowe leczenie wyżej wymienionych chorób.
    Przebieg  ->
    Zapalenie otrzewnej można zwykle wyleczyć pod warunkiem jego szybkiego rozpoznania i rozpoczęcia prawidłowej terapii. W przypadkach gdy leczenie podjęto zbyt późno, dochodzi zwykle do rozwoju powikłań, które mogą być groźne dla zdrowia i życia chorego. Przebieg choroby i ryzyko zgonu ściśle zależą także od wieku chorego, jego stanu ogólnego, ewentualnych współistniejących schorzeń oraz od przyczyny zapalenia otrzewnej.
    Powikłania  ->
    Większość z nich jest bardzo niebezpieczna i może prowadzić nawet do śmierci chorego:
  • Wstrząs
  • Zakażenie bakteryjne krwi (tak zwana posocznica lub sepsa)
  • Ostra niewydolność nerek lub wątroby
  • Zrosty otrzewnej – pasma bliznowatej tkanki łączącej narządy jamy brzusznej w nieprawidłowy sposób. Zrosty mogą być w późniejszym okresie przyczyną bólów brzucha, a nawet prowadzić do mechanicznej niedrożności przewodu pokarmowego
  • Badania  ->
    Podejrzenie zapalenia otrzewnej wymaga dokładnej i szybkiej diagnostyki prowadzonej zawsze podczas pobytu pacjenta w szpitalu. Niezwykle ważna dla prawidłowego rozpoznania przyczyny zapalenia otrzewnej jest szczegółowa rozmowa lekarza z pacjentem oraz jego dokładne badanie, łącznie z ustaleniem lokalizacji i charakteru bólu. W związku z tym często nie podaje się choremu silnych leków przeciwbólowych aż do czasu ustalenia ostatecznego rozpoznania. Spośród wielu badań dodatkowych najczęściej wykonuje się:
  • Morfologię oraz badania biochemiczne krwi (poziom elektrolitów, mocznika i kreatyniny w celu określenia funkcji nerek, białka, glukozy)
  • Regularny pomiar ciśnienia tętniczego krwi, częstości akcji serca oraz ilości wydalanego moczu (w tym celu często niezbędne jest założenie na jakiś czas cienkiej rurki, tak zwanego cewnika Foley’a, do pęcherza moczowego)
  • Zdjęcie rentgenowskie jamy brzusznej oraz klatki piersiowej
  • Ultrasonografię (usg) lub tomografię komputerową (TK, CT) jamy brzusznej
    Niekiedy konieczne bywa tak zwane diagnostyczne nakłucie (punkcja) otrzewnej, kiedy to lekarz wkłuwa do wnętrza jamy brzusznej cienką igłę, aby pobrać krew, płyn lub inną substancję, która się w niej znajduje
  • Cel leczenia  ->
    Celem postępowania lekarskiego jest ustalenie przyczyny zapalenia otrzewnej i jak najszybsze rozpoczęcie odpowiedniego leczenia, tak aby uchronić chorego przed wystąpieniem groźnych powikłań, szczególnie wstrząsu, posocznicy, niewydolności nerek i wątroby. W tym celu niezbędne jest stałe i dokładne kontrolowanie wielu parametrów życiowych i korygowanie leczenia odpowiednio do ich zmian, w związku z czym zapalenie otrzewnej leczone jest zawsze w szpitalu, najczęściej w oddziale chirurgicznym. Chorzy z ciężkimi postaciami choroby mogą wymagać kilkudniowego pobytu w oddziale intensywnej opieki medycznej.
    Leczenie  ->
    Zalecenia ogólne
    Leczenie zapalenia otrzewnej prowadzone jest zawsze w szpitalu, zaś jego charakter i czas trwania zależą od przyczyny i nasilenia choroby. Zwykle niezbędne jest kilkudniowe pozostanie w łóżku, zwłaszcza jeżeli planowany jest zabieg chirurgiczny. Ważnym elementem leczenia jest ścisła dieta w ostrym okresie choroby, kiedy to pacjenci otrzymują leki i płyny w postaci dożylnej. W miarę ustępowania choroby lub po ewentualnym zabiegu operacyjnym następuje stopniowy powrót do żywienia doustnego i normalnej diety. Po wyleczeniu ostrego zapalenia otrzewnej zwykle nie ma żadnych ograniczeń dotyczących diety, aktywności ruchowej lub pracy zawodowej.

    Leczenie farmakologiczne
  • Całkowite żywienie dożylne – podawanie tą drogą płynów, glukozy, elektrolitów, czasem także białka, tłuszczów, witamin
  • Antybiotyki w celu zapobiegania lub zwalczania zakażeń bakteryjnych
  • Leki przeciwbólowe, zwykle dopiero po ustaleniu rozpoznania a także po ewentualnym zabiegu operacyjnym
  • Leczenie operacyjne  ->
    Leczenie operacyjne jest konieczne w większości przypadków zapalenia otrzewnej. Ma na celu usunięcie lub naprawę narządu, którego uszkodzenie doprowadziło do powstania choroby oraz usunięcie (wypłukanie) z wnętrza jamy brzusznej nieprawidłowej treści. W ciężkich przypadkach niezbędne może być nawet kilka zabiegów operacyjnych, zwykle wykonywanych co kilka dni.
    Podpis  ->
    Opracował
    lek. med. Robert Olewiński

    Nota prawna


    Prezentowane strony mają charakter edukacyjny. Ogólne informacje na temat chorób i zasad postępowania w żadnym stopniu nie zastępują fachowej porady lekarskiej. Pomimo rygorystycznego przestrzegania ogólnie przyjętych zasad tworzenia serwisów medycznych ustalonych przez Health on the Net Foundation i weryfikacji prezentowanych treści przez uznane Autorytety medyczne, twórcy serwisu nie biorą żadnej odpowiedzialności, ani pośredniej ani bezpośredniej, za sposób wykorzystania i interpretowania informacji zawartych w serwisie.