21 września 2018r.
Emedica.pl - Internetowy serwis dla Pacjentów
Emedica.pl - Internetowy serwis dla Pacjentów
 
Opis  ->
Polega na zwiększeniu w surowicy stężenia parathormonu – hormonu przytarczyc, którego nadmiar powoduje hiperkalcemię (wzrost poziomu wapnia) oraz hipofosfatemię (spadek poziomu fosforanów) we krwi. Przytarczyce to niewielkie narządy wewnętrznego wydzielania, położone w obrębie szyi tuż obok tarczycy. Nadczynność przytarczyc wpływa na kości, zęby, naczynia krwionośne, nerki, układ pokarmowy, ośrodkowy układ nerwowy i skórę. Choroba atakuje zarówno kobiety, jak i mężczyzn, dotyczy chorych w różnym wieku, jednak najczęściej chorują osoby w wieku 30-50 lat.
Objawy  ->
  • Bóle kostne
  • Złamania kości
  • Kolka nerkowa wynikająca z obecności kamieni w drogach moczowych
  • Krwiomocz
  • Bóle brzucha (mogą wskazywać na zapalenie trzustki lub wrzód żołądka)
  • Utrata łaknienia
  • Nudności, wymioty
  • Zaparcia
  • Depresja
  • Psychoza

  • Niekiedy choroba może przebiegać bezobjawowo, a zwiększone stężenie wapnia w surowicy wykrywane jest przypadkowo.

    Kontaktu z lekarzem wymaga:
  • Każdy chory z podejrzeniem nadczynności przytarczyc
  • Objawy niedoczynności przytarczyc u chorego po operacji gruczolaka przytarczyc (mrowienia i drętwienia kończyn, kurcze mięśni, duszność, drgawki)


  • Szybkiego kontaktu z lekarzem wymaga:
    Chory z objawami przełomu hiperkalcemicznego (postępujące osłabienie, zwiększenie ilości oddawanego moczu, nudności, wymioty, zaburzenia świadomości, śpiączka).
    Przyczyny  ->
  • Gruczolaki przytarczyc (tzw. pierwotna nadczynność przytarczyc). Niekiedy mogą im towarzyszyć guzy innych narządów wewnętrznego wydzielania – choroba jest wówczas uwarunkowana genetycznie
  • Przerost przytarczyc w przebiegu przewlekłej niewydolności nerek oraz zespołu upośledzonego wchłaniania w przewodzie pokarmowym (tzw. wtórna nadczynność przytarczyc)
  • Jedną z częstych przyczyn hiperkalcemii są przerzuty nowotworowe do kości. U tych chorych nie stwierdza się zmian patologicznych w przytarczycach


  • Czynniki sprzyjające zachorowaniu
  • Przebycie krzywicy lub niedobór witaminy D
  • Choroby nerek
  • Nadużywanie środków przeczyszczających
  • Nadużywanie preparatów naparstnicy
  • Płeć żeńska, wiek powyżej 50 lat
  • Zapobieganie  ->
    W chwili obecnej nie są znane sposoby zapobiegania pierwotnej nadczynności przytarczyc. W przypadku rodzinnego występowania choroby lub stwierdzenia guzów innych narządów wewnątrzwydzielniczych zalecane jest poradnictwo genetyczne. Wtórnej nadczynności przytarczyc można zapobiegać poprzez staranne leczenie chorób będących przyczyną niewydolności nerek i zaburzeń wchłaniania.
    Przebieg  ->
    Możliwe jest całkowite operacyjne wyleczenie gruczolaków przytarczyc.
    Powikłania  ->
  • Przełom hiperkalcemiczny
  • Zaćma
  • Kamica nerkowa, uszkodzenie nerek
  • Wrzód żołądka lub dwunastnicy
  • Zapalenie trzustki
  • Patologiczne złamania kości
  • Psychoza
  • Pooperacyjna niedoczynność przytarczyc
  • Niedoczynność tarczycy w przypadku usunięcia części tarczycy podczas operacji gruczolaka przytarczyc
  • Badania  ->
  • Badania biochemiczne krwi i moczu (poziom wapnia, magnezu, fosforanów)
  • Oznaczenie stężenia parathormonu we krwi
  • RTG kości
  • Ultrasonografia przytarczyc (niewielkie gruczolaki nie zawsze są możliwe do uwidocznienia)
  • Scyntygrafia przytarczyc
  • Ewentualnie tomografia komputerowa lub rezonans magnetyczny narządów szyi
  • Cel leczenia  ->
  • Usunięcie przyczyny nadczynności przytarczyc: chirurgiczne wycięcie gruczolaka oraz leczenie chorób będących przyczyną wtórnej nadczynności przytarczyc
  • Zapobieganie powikłaniom
  • U chorych z przerzutami nowotworowymi do kości zapobieganie bezpośrednio zagrażającej życiu hiperkalcemii
  • Leczenie  ->
    Zalecenia ogólne
    Zaleca się spożywanie diety ubogowapniowej (z ograniczeniem mleka i jego przetworów) oraz wypijanie dostatecznie dużej ilości płynów w celu niedopuszczenia do tworzenia się kamieni nerkowych. Przeciwwskazane są potrawy ostre i mocno przyprawione, które mogą drażnić żołądek i sprzyjać powstawaniu wrzodów.
    Nie jest konieczne ograniczanie aktywności fizycznej (z wyjątkiem okresu pooperacyjnego).
    Należy unikać urazów z uwagi na zwiększone ryzyko złamań kości.

    Leczenie farmakologiczne
  • Diuretyki, powodujące zwiększone wydalanie sodu i wapnia
  • Kalcytonina (hormon, produkowany przez komórki C tarczycy, obniżający stężenie wapnia w surowicy), sterydy, bifosfoniany w iniekcjach dożylnych w leczeniu przełomu hiperkalcemicznego
  • Kalcytonina w iniekcjach, bifosfoniany i diuretyki doustnie u chorych z hiperkalcemią, spowodowaną przerzutami nowotworowymi do kości
  • Przeciwwskazane są leki zobojętniające treść żołądkową, zawierające wapń
  • Wapń i witamina D w przypadku pooperacyjnej niedoczynności przytarczyc
  • Leczenie operacyjne  ->
    Gruczolaki przytarczyc usuwa się chirurgicznie.
    Podpis  ->
    Opracowała
    lek. med. Agnieszka Madej-Pilarczyk
    Zakład Endokrynologii, Instytut CMDiK

    Nota prawna


    Prezentowane strony mają charakter edukacyjny. Ogólne informacje na temat chorób i zasad postępowania w żadnym stopniu nie zastępują fachowej porady lekarskiej. Pomimo rygorystycznego przestrzegania ogólnie przyjętych zasad tworzenia serwisów medycznych ustalonych przez Health on the Net Foundation i weryfikacji prezentowanych treści przez uznane Autorytety medyczne, twórcy serwisu nie biorą żadnej odpowiedzialności, ani pośredniej ani bezpośredniej, za sposób wykorzystania i interpretowania informacji zawartych w serwisie.